Amerykański start-up TAE Technologies nawiązał współpracę z brytyjskim rządem w celu rozwoju technologii fuzji jądrowej. Plany zakładają jej testowe zastosowanie w najbliższych latach. Inne projekty i miliardowe inwestycje przybliżają możliwość praktycznego wykorzystania fuzji jądrowej w medycynie i energetyce.
TAE Technologies, amerykańska firma rozwijająca technologię fuzji jądrowej i wspierana obecnie przez Google oraz koncern energetyczny Chevron, nawiązuje współpracę z Brytyjskim Urzędem Energii Jądrowej, by w ciągu dwóch lat skomercjalizować swoją innowację dla zastosowań medycznych i przemysłowych.
Urząd wyjaśnił, że partnerstwo z TAE bardzo dobrze pasuje do brytyjskiego planu dotyczącego rozwoju technologii fuzji jądrowej. Zakłada on, aby jak najwięcej elementów i usług potrzebnych do budowy reaktorów fuzji jądrowej powstawało w kraju. Jednocześnie poinformowano, że rząd w Londynie dołoży 5,6 milionów funtów do całej współpracy.
Potrzeba czasu
Prezes TAE Technologies, Michl Binderbauer, podkreślił, że rozwój ich technologii jest trudny i kosztowny oraz zajmuje dużo czasu. Dlatego, jak powiedział w rozmowie z dziennikiem Financial Times, ważne jest znalezienie sposobów na zmniejszenie tych trudności lub podzielenie pracy na łatwiejsze do realizacji etapy.
– Te sprawy są trudniejsze, niż się wydaje. I zajmują więcej czasu – oświadczył.
Do tej pory firma zdobyła od inwestorów 1,3 miliarda dolarów. Planuje rozpocząć wytwarzanie energii z fuzji w fazie testowej najpóźniej na początku kolejnej dekady.
Choć pełnoskalowa produkcja energii z fuzji wciąż pozostaje odległą perspektywą, to jej potencjalne zastosowania np. w leczeniu nowotworów mogą otworzyć drogę do jej praktycznego wykorzystania.
„Niewyczerpane źródło energii”
W przeciwieństwie do tradycyjnych reaktorów używanych w elektrowniach jądrowych, które wytwarzają energię poprzez rozszczepianie atomów, fuzja jądrowa opiera się na ich łączeniu, co w teorii pozwala uzyskać znacznie większą ilość energii. Aby jądra mogły się ze sobą złączyć, paliwo powinno osiągnąć temperaturę przekraczającą 100 milionów stopni Celsjusza. Dlatego w reaktorach fuzyjnych używa się silnych pól magnetycznych, które utrzymują rozgrzane paliwo z dala od ścian jego komory.
– Dostęp do fuzji termojądrowej umożliwiłby pozyskanie tysiące razy więcej energii, niż obecne zasoby energetyczne Ziemi – podkreślał przed kilkoma laty profesor Jacek Jagielski z Narodowego Centrum Badań Jądrowych.
Jagielski określał także fuzję jądrową mianem „niewyczerpanego źródła energii”.
Najnowsze próby
25 listopada w ITER (Międzynarodowym Eksperymentalnym Reaktorze Termojądrowym) we Francji pomyślnie zainstalowano kolejny moduł w elemencie rdzenia reaktora fuzyjnego, zwanego tokamakiem.
– To ogromne osiągnięcie. Zespół jest zmęczony, ale szczęśliwy. To była długa noc — przy tak bliskim położeniu modułów musieliśmy podejmować wiele decyzji, ale to doskonałe przygotowanie do przyszłych operacji – powiedział Mathieu Demeyere, inżynier-mechanik w ITER, który nadzorował całą operację.
12 lutego 2025 roku francuski tokamak WEST utrzymał paliwo fuzyjne w stabilnym stanie przez 22 minuty i 17 sekund, ustanawiając nowy rekord i pobijając poprzedni, który kilka tygodni wcześniej osiągnął chiński EAST. Paliwo nagrzało się do temperatury około 50 milionów, a reaktor z Francji nie zdołał wytworzyć energii netto podczas tamtejszej operacji.
Tomasz Winiarski
