Pogarszająca się sytuacja gospodarcza ma coraz większy wpływ na niemiecki rynek pracy. Z danych Federalnej Agencji Pracy (BA) wynika, że po raz pierwszy od lutego 2015 r., liczba osób zarejestrowanych jako bezrobotne w RFN przekroczyła w sierpniu trzy miliony. Szczególnie często bez pracy pozostają obcokrajowcy pobierający hojne świadczenia. „Państwo socjalne w obecnej formie nie jest już możliwe do sfinansowania z naszych osiągnięć gospodarczych” – mówił ostatnio niemiecki kanclerz Friedrich Merz. I zapowiedział reformę systemu świadczeń.
W sierpniu liczba bezrobotnych wyniosła 3,025 mln. W porównaniu z tym samym miesiącem ubiegłego roku jest to wzrost o 153 tys. Stopa bezrobocia wzrosła do 6,4 proc. Jest to najwyższy poziom od lutego 2015 roku.
Wskaźniki niemieckiego bezrobocia
Da się zauważyć wyraźne różnice między odsetkiem bezrobotnych wśród Niemców a obcokrajowców. Podczas gdy stopa bezrobocia wśród osób posiadających niemiecki paszport wyniosła 4,9 proc., to wśród obcokrajowców była ona znacznie wyższa i wyniosła 14,9 proc. Ogółem prawie 37 procent osób zarejestrowanych jako bezrobotne nie posiada niemieckiego obywatelstwa.
Najwięcej bezrobotnych to obywatele Ukrainy – 225,1 tys. (20,4 proc. wszystkich bezrobotnych obcokrajowców); Syrii – 153 tys. (13,9 proc.) i Turcji – 122,4 tys. (11,1 proc.). Udział obywateli Polski w liczbie bezrobotnych obcokrajowców to 3,5 proc. (38,3 tys.).
W podziale na kraje związkowe stopa bezrobocia była najwyższe w miastach na prawach landów: Brema – 11,8 proc.; Berlin – 10,5 proc.; Hamburg – 8,5 proc. Kolejne miejsca zajmowały Saksonia-Anhalt, Meklemburgia-Pomorze Przednie i Nadrenia Północna-Westfalia, gdzie stopa bezrobocia wynosiła po osiem procent.
Najniższe bezrobocie odnotowano w Nadrenii-Palatynacie (5,6 proc.), Badenii-Wirtembergii (4,7 proc.) i Bawarii (4,2 proc.).
Dla szefa monachijskiego Instytutu Ifo, jednego z najważniejszych niemieckich ośrodków badawczych zajmujących się analizą gospodarczą, Clemensa Fuesta, dane te są sygnałem alarmowym.
„Wiele przedsiębiorstw redukuje obecnie zatrudnienie – częściowo dlatego, że ich produkty nie sprzedają się dobrze, częściowo dlatego, że pomimo rosnącego bezrobocia nie mogą znaleźć odpowiednich pracowników, a także dlatego, że zdecydowały się przenieść produkcję za granicę” – skomentował ekspert.
Inne przyczyny to „bardzo wysokie obciążenia biurokratyczne i regulacyjne oraz wysokie podatki i inne opłaty”. Fuest zaapelował, aby rząd federalny pokazał, „że jest w stanie nie tylko zaciągać długi, ale także przeprowadzać trudne i budzące kontrowersje reformy strukturalne”.
Merz zapowiada rewizję systemu świadczeń
Kanclerz Friedrich Merz (CDU) wielokrotnie zapowiadał, że jesienią podejmie próbę przeprowadzenia fundamentalnych reform systemu opieki społecznej.
„Państwo socjalne w obecnej formie nie jest już możliwe do sfinansowania z naszych osiągnięć gospodarczych” – mówił ostatnio Merz.
Wyraził również niezadowolenie z systemu zasiłku obywatelskiego (Buergergeld).
„Tak dalej być nie może. 5,6 miliona ludzi dostaje zasiłek obywatelski, z czego miliony to osoby uzupełniające dochody. Chociaż wielu beneficjentów świadczeń socjalnych mogłoby pracować, nie robią tego” – dodał szef niemieckiego rządu.
Problemem Friedricha Merza jest jednak koalicjant – SPD. Federalna minister pracy Baerbel Bas z tej partii nie kwapi się z podjęciem bolesnej reformy systemu zasiłków socjalnych (i poniesienia za to politycznej odpowiedzialności).
Jakie świadczenia dostają bezrobotni w Niemczech
W Niemczech istnieją dwa główne rodzaje świadczeń dla bezrobotnych. Arbeitslosengeld I (ALG I), które jest zasiłkiem ubezpieczeniowym opartym na poprzednich zarobkach (60-67 proc. netto), oraz Buergergeld (dawniej ALG II/Hartz IV), czyli świadczenie socjalne dla osób z niskimi dochodami lub o krótkim stażu pracy, które pokrywa podstawowe wydatki egzystencjalne.
Aby otrzymać ALG I, należy przepracować co najmniej 12 miesięcy w ciągu ostatnich 30 miesięcy w UE, a ostatnie zatrudnienie musi być w Niemczech i wymagane jest opłacanie składek na ubezpieczenie od bezrobocia.
Zasiłek wynosi 60 proc. średniego wynagrodzenia netto w ciągu ostatnich 12 miesięcy dla osób bezdzietnych i 67 proc. dla osób z dziećmi. Maksymalna kwota może sięgać 3 tys. euro miesięcznie.
Okres pobierania zasiłku zależy od wieku i stażu pracy. Przez 50. rokiem życia do roku, a dla starszych nawet dwa lata (np. w przypadku osób 58 letnich z okresem ubezpieczeniowym wynoszącym 2 lata).
Z kolei Buergerld to zasiłek socjalny wypłacany z budżetu państwa, mający na celu zapewnienie podstawowych środków do życia. Przysługuje osobom, które mają zbyt niskie dochody lub nie spełniają wymogów do otrzymania ALG I z powodu krótkiego stażu pracy lub jego braku.
Stawki Buergergeld na rok 2025 to np. 563 euro miesięcznie dla osoby samotnej, czy 357 euro na dziecko do 5 roku życia.
Nie tylko ograniczenie zasiłków
Wśród dyskutowanych obecnie w Niemczech reform strukturalnych, oprócz Buergergeld, wymienia się ograniczenie zasiłku rodzicielskiego (Elterngeld), podwyższenie podatków dla najbogatszych i podniesienie wieku emerytalnego do 70 lat.
Obecnie osoby urodzone w 1960 roku mogą przejść na emeryturę w wieku 66 lat i 6 miesięcy. Docelowo wiek emerytalny to 67 lat – ma zostać osiągnięty do 2031 roku. Wcześniejsza emerytura możliwa jest od 63. roku życia, ale wiąże się z obniżeniem świadczenia.
