Już na luty tego roku zapowiedziano start misji Artemis 2. Astronauci z USA i Kanady wykonują przelot wokół Księżyca, a dane z misji mają zdecydować kiedy na Srebrny Glob zostanie wysłana misja załogowa. Jedna zanim to się stanie warto podsumować to co się stało w roku minionym. A był on dla astronomii naprawdę niezwykły. Dziwny obiekt 3I/ATLAS przemknął obok Ziemi, NASA odkryła nowy księżyc Urana, a teleskop Webba dostarczył dowodów na biosygnatury na egzoplanetach.
Sensacja międzygwiezdna: 3I/ATLAS
Rok 2025 zapisze się w historii astronomii przede wszystkim dzięki międzygwiezdnemu obiektowi 3I/ATLAS, wykrytemu 1 lipca przez teleskop systemu ATLAS w Chile. Hiperboliczna orbita potwierdziła, że obiekt przybył spoza Układu Słonecznego. 19 grudnia 2025 roku 3I/ATLAS minął Ziemię w odległości około 270 milionów kilometrów, poruszając się z prędkością 58 km/s
Profesor Harvardu Avi Loeb uważa, że ów przybysz napędzany jest energią jądrową i został stworzony przez istoty rozumne. Zdecydowana większość środowiska naukowego uznaje go jednak za rzadką, lecz naturalną kometę międzygwiezdną, choć często trudni wytłumaczyć dziwne parametry obiektu z dotychczasową wiedzą naukową.
Nowy księżyc Urana
Nie mniej emocji wywołało odkrycie nowego, 29. księżyca Urana, odnalezionego dzięki teleskopowi Jamesa Webba. Obiekt ma 10 kilometrów średnicy i krąży w cieniu większych satelitów, takich jak Miranda czy Oberon. Pozostawał niezauważony od czasów misji Voyager 2, a jego wykrycie pozwala lepiej zrozumieć dynamikę układu Urana i złożone interakcje między pierścieniami a księżycami. Naukowcy podejrzewają, że wokół planety może krążyć jeszcze więcej niewielkich, trudnych do zaobserwowania satelitów.
Ślady życia na Marsie i egzoplanetach
Rok 2025 przyniósł też nowe dowody na możliwość istnienia życia poza Ziemią. Łazik Perseverance odkrył na Marsie jasnoczerwone plamy, które mogą być pozostałościami po dawnej mikrobiologicznej aktywności sprzed 3,5 miliarda lat.
Z kolei teleskop Webba zarejestrował biosygnaturę w atmosferze egzoplanety K2-18b, sugerując, że glob ten może kryć głęboki ocean i środowisko sprzyjające życiu. Jednocześnie dokładniejsze obserwacje układów planetarnych wokół Gwiazdy Barnarda i Alfa Centauri potwierdziły istnienie skalistych planet i gazowego olbrzyma, choć żadna z nich nie znajduje się w strefie zamieszkiwalnej.
Przełomy w kosmologii i wiedzy o czarnych dziurach
W 2025 roku dokonano też przełomowych odkryć dotyczących supermasywnych czarnych dziur i natury Wszechświata. Naukowcy zidentyfikowali ultramasywną czarną dziurę w centrum galaktyki Kosmiczna Podkowa, której masa wynosi 36 miliardów Słońc, oraz odkryli „gwiazdy czarnodziurowe” – obiekty rodzące się w gęstych obłokach gazu zaledwie miliard lat po Wielkim Wybuchu. Wyniki badań instrumentu DESI sugerują, że ciemna energia mogła słabnąć w czasie, co zmienia dotychczasowy obraz historii kosmosu.
Rok ten przyniósł także rewizję naszego rozumienia przyszłości Drogi Mlecznej i Galaktyki Andromedy. Symulacje wskazują, że zderzenie tych galaktyk może wcale nie nastąpić w ciągu najbliższych 10 miliardów lat.
2026 z misją księżycową
W 2026 roku, prawdopodobnie w lutym, zostanie wystrzelona misja Artemis 2. Misja będzie pierwszym załogowym lotem wokół Księżyca od czasów programu Apollo w latach 70. Czteroosobowa załoga spędzi 10 dni w przestrzeni kosmicznej, testując systemy kapsuły Orion. Powodzenie lotu zdecyduje o dalszym etapie powrotu człowieka na Księżyc.
Główna misja całego programu, Artemis III, zakłada z kolei lądowanie dwóch astronautów na południowym biegunie Księżyca.
