Najdłuższe w historii USA zamknięcie rządu federalnego trwa już szósty tydzień, przynosząc gospodarce straty sięgające nawet 30 miliardów dolarów tygodniowo. Paraliż uderza w kluczowe sektory – od lotnictwa po programy społeczne – i grozi spowolnieniem wzrostu gospodarczego.
Według medium ekonomicznego Bloomberg każdy kolejny tydzień zamkniętego już szósty tydzień amerykańskiego rządu przynosi tamtejszej gospodarce straty szacowane przez analityków na od 10 do 30 miliardów dolarów, przy czym większość szacunków wskazuje na około 15 miliardów dolarów tygodniowo.
Obecne zamknięcie rządu (ang. government shutdown) jest najdłuższym tego typu wydarzeniem w historii politycznej USA, trwa od 1 października.
To sytuacja, gdy Kongres nie zdąży uchwalić na czas (do 30 września) ustaw budżetowych lub innych ustaw z nimi powiązanych i gdy prezydent USA nie podpisze ich do tego właśnie terminu 一 30 września każdego roku.
Rozmiar strat
Biuro Budżetowe Kongresu (CBO) szacuje, że w czwartym kwartale 2025 roku wzrost gospodarczy może być niższy o 1–2 punkty procentowe w porównaniu ze scenariuszem bez paraliżu administracji federalnej.
Shutdown uderza także w kluczowe programy społeczne i usługi publiczne. Program pomocy żywnościowej SNAP, z którego korzysta ok. 42 milionów Amerykanów, funkcjonuje obecnie jedynie dzięki środkom awaryjnym, a w niektórych stanach – jak Hawaje – od 1 listopada nie wydawane są już nowe świadczenia.
Problemy dotykają również Federalnej Administracji Lotnictwa (FAA). Z powodu braku finansowania zapowiedziano redukcję ruchu lotniczego o 10 procent w około 40 najbardziej ruchliwych portach lotniczych kraju. Kontrolerzy ruchu i funkcjonariusze TSA pracują bez wynagrodzenia, co już prowadzi do opóźnień i odwołań lotów.
– Czeka nas fala opóźnień i masowych odwołań lotów. Możliwe też, że będziemy zmuszeni zamknąć niektóre części przestrzeni powietrznej, ponieważ po prostu nie będziemy w stanie ich obsłużyć z powodu braku kontrolerów ruchu lotniczego – ostrzegł sekretarz transportu USA, Sean Duffy.
Dodatkowo wprowadzane są restrykcje dotyczące startów rakiet kosmicznych, jednak jak podaje Reuters, loty międzynarodowe nie zostaną objęte tymi zmianami.
– Widzimy oznaki przeciążenia systemu, dlatego podejmujemy działania z wyprzedzeniem i ograniczamy liczbę lotów, aby zapewnić Amerykanom bezpieczne podróżowanie – oświadczył administrator Federalnej Administracji Lotnictwa, Bryan Bedford.
Brak pensji
Obecnie około 670 tys. pracowników rządowych przebywa na urlopie bezpłatnym lub nie otrzymuje wynagrodzenia, natomiast blisko 730 tys. osób nadal wykonuje swoje obowiązki, mimo braku wypłat.
Około 1,3 miliona żołnierzy służby czynnej otrzymało wypłaty zaplanowane na 15 października oraz 1 listopada. Mimo trwającego zamknięcia rządu Biały Dom wykorzystał do tego celu środki z innych źródeł.
Administracja Trumpa sfinansowała wypłaty w wysokości 5,3 miliarda dolarów korzystając z trzech różnych źródeł: użyto 2,5 miliarda dolarów z funduszy ustawy One Big Beautiful Bill Act, 1,4 miliarda z konta Departamentu Wojny przeznaczonego na zakupy sprzętu oraz 1,4 miliarda z konta przeznaczonego na badania i rozwój w tym departamencie.
– Żołnierze pełniący czynną służbę wojskową przestaną otrzymywać swoje wynagrodzenie 15 listopada, jeśli parlamentarzyści nie osiągną porozumienia w sprawie zakończenia zamknięcia rządu – poinformował sekretarz skarbu Scott Bessent.
Osoby zatrudnione w wojsku, a także w instytucjach takich jak FBI, CIA, służba celna i imigracyjna, kontrolerzy lotów bądź funkcjonariusze Secret Service muszą nadal wykonywać swoje obowiązki mimo że mogą oni nie otrzymywać wynagrodzenia w obecnym okresie. Ich praca uznawana jest za kluczową dla bezpieczeństwa narodowego i ochrony życia obywateli, dlatego przerwanie jej byłoby niezgodne z prawem federalnym.
Jeszcze pod koniec października związek zawodowy pracowników federalnych wezwał parlamentarzystów do działania w sprawie zakończenia zamknięcia rządu.
Po shutdownie
Zgodnie z przepisami amerykańskiego prawa, w tym między innymi ustawą Government Employee Fair Treatment Act of 2019, rząd federalny zobowiązany jest do wypłaty zaległych wynagrodzeń swoim pracownikom wraz z wyrównaniem po wznowieniu finansowania jego działalności.
Żołnierze, członkowie Gwardii Narodowej oraz rezerwiści również otrzymują należne im środki niezwłocznie po uchwaleniu przez Kongres i podpisaniu przez prezydenta ustawy budżetowej bądź jej prowizorium.
– Dotychczasowe doświadczenia pokazują, że przerwy w funkcjonowaniu rządu rzadko prowadzą do poważnych wstrząsów gospodarczych. Tym razem jednak może być inaczej – ocenił Jonathan Millar, główny ekonomista ds. Stanów Zjednoczonych w banku Barclays.
Poprzednie zamknięcie rządu trwało 35 dni – od 22 grudnia 2018 roku do 25 stycznia 2019 roku. Szacuje się, że kosztowało amerykańską gospodarkę około 8 miliardów dolarów i przełożyło się na spadek tempa wzrostu PKB o około 0,2 punktu procentowego w skali roku.
Tomasz Winiarski
