Rosnąca siła międzynarodowych karteli narkotykowych stanowi poważne zagrożenie dla stabilności państwa – alarmują przedstawiciele belgijskiego wymiaru sprawiedliwości. Ich zdaniem skala przemocy, korupcji i zastraszania może w dłuższej perspektywie doprowadzić do sytuacji, w której Belgia stanie się tzw. „narkopaństwem”, czyli takim, które jest silnie uzależnione od przestępczości narkotykowej.
Alarm podnieśli prezes sądu apelacyjnego w Antwerpii Bart Willocx oraz prokurator generalny dla regionów Antwerpia i Limburgia Guido Vermeiren. Ich zdaniem przestępczość narkotykowa w Belgii osiągnęła skalę, która może wpływać na funkcjonowanie instytucji państwa.
Problemem wszechogarniająca korupcja
Jak podkreślił Willocx w rozmowie z brytyjskiem dziennikim „The Guardian”, ogromne sumy generowane przez handel narkotykami pozwalają kartelom skutecznie wpływać na otoczenie instytucjonalne.
„Pieniądze wykorzystywanych do wpływania na ludzi, korumpowania ich czy przekupywania jest tak duża, że staje się realnym zagrożeniem dla stabilności naszego społeczeństwa” – powiedział.
Według niego Belgia podejmuje działania, aby przeciwdziałać temu zjawisku, ale konieczne są większe inwestycje w policję, sądy i prokuraturę, aby powstrzymać rosnącą presję ze strony zorganizowanej przestępczości.
Podobną ocenę przedstawił Vermeiren, cytowany przez portal „Brussels Signal”, który stwierdził wprost: „Stajemy się państwem z bardzo wysokim poziomem korupcji i zastraszania”.
Port w Antwerpii bramą dla kokainy
Kluczową rolę w tym zjawisku odgrywa port w Antwerpii – jeden z największych portów morskich w Europie i główna brama dla kokainy trafiającej na kontynent. Według danych Europolu ponad 70 proc. kokainy wwożonej do Europy przechodzi przez porty w belgijskiej Antwerpii i holenderskim Rotterdamie.
W 2023 r. belgijskie służby przechwyciły rekordowe 121 ton kokainy, natomiast w 2024 r. było to już 44 tony. Spadek nie oznacza jednak mniejszego przemytu – przestępcy zaczęli częściej korzystać z mniejszych portów i bardziej zaawansowanych metod ukrywania ładunków. Handel narkotykami wytworzył wokół portu równoległą gospodarkę wartą miliardy euro, w której działają sieci przestępcze z Ameryki Południowej czy Bliskiego Wschodu.
Kartelom sprzyja ogromna skala korupcji. Pracownicy portu mogą otrzymywać nawet ponad 250 tys. euro za pomoc w wyprowadzeniu jednego kontenera z narkotykami. Odmowa współpracy często kończy się groźbami.
Zgodnie z zasadą meksykańskich karteli: „plata o plomo” (srebro albo ołów). Trzecia opcja nie jest przewidziana. Jak relacjonuje Vermeiren, zdarzają się przypadki wysyłania pracownikom portu zdjęć ich dzieci lub listów z pogróżkami. Dochodziło także do ataków na domy z użyciem ładunków wybuchowych.
Grupy przestępcze rekrutują także młodzież – najpierw pomagając jej zdobyć pracę w porcie, a następnie zmuszając do współpracy. Do przemytu wykorzystywane są nawet dzieci w wieku 13 lat.
Konsekwencją jest wzrost przemocy: strzelanin, porwań, tortur i prania pieniędzy. W 2024 r. udaremniono próbę zbrojnego przejęcia ponad 1,5 tys. ton skonfiskowanej kokainy z magazynu celnego.
Zainfekowane instytucje państwa
Przestępczość narkotykowa przenika także instytucje państwa. Funkcjonariusze policji i pracownicy szpitali byli przekupywani lub zastraszani, aby przekazywać poufne informacje – na przykład adresy sędziów. Również system penitencjarny jest podatny na infiltrację. Osadzeni, korzystając z przemycanych urządzeń komunikacyjnych, koordynują przestępstwa, w tym ataki w Antwerpii.
Sędziowie i prokuratorzy coraz częściej wymagają ochrony. Willocx przyznał, że niektórzy z nich musieli nagle opuścić swoje domy i rodziny, aby żyć w ukryciu pod ochroną służb.
„Z dnia na dzień musisz opuścić dom i rodzinę i zamieszkać w miejscu, którego nikt nie zna” – powiedział, dodając, że nieraz słyszy się od sędziów pytanie: jak długo można funkcjonować w takich warunkach? I czy w pewnym momencie ktoś nie będzie zmuszony znaleźć pretekstu proceduralnego, by uniknąć wydania wyroku z obawy o własne bezpieczeństwo?
Problem nie jest nowy. W lipcu 2025 r. szef prokuratury w Brukseli Julien Moinil został objęty policyjną ochroną po poważnych groźbach ze strony gangów narkotykowych. Wcześniej, podczas śledztwa w sprawie komunikatora Sky ECC wykorzystywanego przez przestępców, albańska mafia miała wyznaczyć nagrodę w wysokości 1 mln euro za jego zabójstwo.
W 2024 r. aż 101 osób – w tym politycy, policjanci i sędziowie – otrzymało ochronę z powodu zagrożeń związanych z wykonywaną pracą. Zdaniem Willocxa problem pogłębia wieloletnie niedofinansowanie sądownictwa. Prowadzi to do błędnego koła: niedobory kadrowe i organizacyjne utrudniają walkę z przestępczością, co z kolei zwiększa presję na instytucje państwa.
Minister sprawiedliwości Belgii Annelies Verlinden zapowiedziała zwiększenie finansowania systemu wymiaru sprawiedliwości o 1 mld euro do 2029 r. oraz wprowadzenie nowych środków ochrony – m.in. anonimizacji części dokumentów sądowych. Wśród sędziów i prokuratorów wciąż jednak panuje sceptycyzm, czy działania te będą wystarczające wobec skali zagrożenia kłopotliwą alternatywą: „plata o plomo”.
Biznes Alert / AC/
