USA uruchamiają operację „Projekt Wolność” – szeroko zakrojoną, militarną misję osłony statków handlowych w rejonie cieśniny Ormuz. To odpowiedź na prośby państw, których jednostki utknęły w tym newralgicznym punkcie światowego handlu.
Donald Trump napisał na platformie Truth Social, że amerykańskie siły zbrojne rozpoczynają działania mające zapewnić bezpieczeństwo statkom cywilnym przepływającym przez cieśninę Ormuz. Według jego relacji o pomoc zwróciły się „kraje z całego świata”. Ich jednostki od dni pozostają uwięzione w rejonie konfliktu. Dzieje się tak mimo tego, że same nie są jego stroną.
Misja została nazwana „Projekt Wolność” i – jak podkreślił Trump – ma być realnym wsparciem dla żeglugi międzynarodowej. Nie jest elementem ofensywnych działań militarnych.
Humanitarny wymiar i dramat załóg
Trump mocno akcentował humanitarny charakter operacji, przedstawiając ją jako gest wobec ludzi, firm i państw. Uważa, że „nie zrobiły absolutnie nic złego, a stały się ofiarami okoliczności”.
Wskazał na doniesienia, że na części statków uwięzionych w pobliżu Ormuzu zaczynają się kończyć zapasy żywności i innych podstawowych środków. Warunki życia załóg mają z dnia na dzień się pogarszać. W ocenie amerykańskiej administracji wymaga to natychmiastowej reakcji i fizycznej obecności sił USA w rejonie.
Za realizację „Projektu Wolność” odpowiada dowodzone z Bliskiego Wschodu Centralne Dowództwo Sił Zbrojnych USA (CENTCOM). W operacji mają brać udział m.in. niszczyciele rakietowe, ponad 100 samolotów różnych typów, platformy bezzałogowe oraz łącznie około 15 tys. żołnierzy i personelu wspierającego. Jak zaznaczyło dowództwo, zadaniem tych sił będzie osłona ruchu statków handlowych. Statki te muszą jednak zgłosić potrzebę zabezpieczenia tranzytu. Będą domagać się swobodnego przejścia przez sporny akwen.
Twarde ostrzeżenie: możliwa odpowiedź siłowa
Cieśnina Ormuz, przez którą ma prowadzić korytarz „Projektu Wolność”, to jedno z najważniejszych strategicznych miejsc na mapie globalnego handlu. Tędy transportowana jest około jedna czwarta światowego morskiego handlu ropą naftową. Przewożone są także ogromne ilości paliw i nawozów – kluczowych dla wielu gospodarek surowców. Jak podkreślił dowódca CENTCOM admirał Brad Cooper, utrzymanie bezpieczeństwa żeglugi w tym regionie jest niezbędne nie tylko dla stabilności Bliskiego Wschodu. Jest też konieczne dla szerzej rozumianej globalnej gospodarki.
Choć w oficjalnych komunikatach podkreślany jest obronny charakter „Projektu Wolność”, Trump wysłał jednocześnie zdecydowane ostrzeżenie pod adresem tych, którzy mogliby próbować zablokować operację. Zapowiedział, że jeśli proces wyprowadzania statków zostanie „w jakikolwiek sposób zakłócony”, Stany Zjednoczone odpowiedzą siłowo. Słowa te mają być jasnym sygnałem, że Waszyngton traktuje bezpieczeństwo żeglugi i załóg jako priorytet. Jednocześnie są deklaracją, że USA są gotowe użyć siły, by go bronić.
Rozmowy z Iranem i napięty kontekst
Nowa operacja USA wpisuje się w napiętą sytuację w Zatoce Perskiej i w relacjach z Iranem. Trump przyznał, że jego wysłannicy prowadzą „bardzo pozytywne” rozmowy z Teheranem na temat deeskalacji w regionie i przyszłości współpracy.
Równolegle irański dowódca wojskowy miał stwierdzić, że wznowienie walk z USA jest „prawdopodobne”, a nowy projekt negocjacyjny trafił do pośrednika – Pakistanu. W takim otoczeniu „Projekt Wolność” staje się nie tylko operacją ochrony handlu. Jest też istotnym elementem szerszej gry dyplomatyczno‑wojskowej na Bliskim Wschodzie.
BA/S
